عبارت را در

سخنان امام باقر عليه‏السلام

تَوَقَّ مُجازَفَةَ الهَوى بِدَلالَةٍ مِنَ العَقلِ؛

به رهبرىِ خِرد ، از در افتادن در هلاكت به وسيله هواى نفس ، خود را نگه‏دار.

------------------------------------------------------

سُدَّ سَبيلَ العُجبِ بِمَعرِفَةِ النَّفسِ؛

راه خودبينى را با خويشتن‏شناسى بر بند.

------------------------------------------------------

تَخَلَّص إلى راحَهِ‏النَّفسِ بِصِحَّةِ التَّفويضِ وَاطلُب راحَةَ البَدَنِ بإجمامِ‏القَلبِ؛

با واگذارىِ [همه چيزِ خود به خدا] ، به آسايشِ ضمير خويش دست‏ياب و آسودگى تن را در آسايش (و آرامش) دل بجوى.

------------------------------------------------------

تَعَرَّض لِرِقَّةِ القَلبِ بِكَثرَةِ الذِّكرِ فِي الخَلَواتِ؛

با بسيارىِ ذكر در خلوت ، به دل نرمى نايل شو.

------------------------------------------------------

تَزَيَّن للّه‏ِِ بِالصِّدقِ فِي الأعمالِ؛

با راستْ كردارى ، خود را براى خدا بياراى.

------------------------------------------------------

إيّاكَ وَالغَفلَةَ فَفِيها تَكونُ قَساوَةُ القَلبِ؛

مبادا دست‏خوش غفلت شوى كه در آن ، سنگ‏دلى باشد.

------------------------------------------------------

اُطلُب بَقاءَ العِزِّ بإماتَةِ الطَّمَعِ؛


با كُشتنِ طمع ، پايدارىِ عزّت را بجوى.

------------------------------------------------------

لا شَرَفَ كَبُعدِ الهِمَّةِ؛

شرافتى چون بلندْ همّتى نيست.

------------------------------------------------------

لامُصيبَةَ كَاستِهانَتِكَ بِالذَّنبِ ورِضاكَ بِالحالَةِ الَّتي أنتَ عَلَيها؛

مصيبتى چون ناچيز شمردن گناهت و خشنودى‏ات از حالى كه دارى نيست.

------------------------------------------------------

لافَضيلَةَ كَالجِهادِ ، ولاجِهادَ كَمُجاهَدَةِ الهَوى؛

فضيلتى چون جهاد نباشد ، و هيچ جهادى چون پيكار با هواى نفْس نيست.

------------------------------------------------------

إيّاكَ وَالتَّفريطَ عِندَ إمكانِ الفُرصَةِ ، فَإنَّهُ مَيَدانٌ يَجري لِأهلِهِ الخُسرانَ؛

به هنگام فرصت ، از كوتاهى كردن بپرهيز ؛ زيرا اين ميدانى است كه براى رهسپارانش زيان به بار مى‏آورد.

------------------------------------------------------

فَأنزِل نَفسَكَ مِنَ الدُّنيا كَمَثَلِ مَنزِلٍ نَزَلتَهُ ساعَةً ثُمَّ ارتَحَلتَ عَنهُ؛

خود را در دنيا چنان منزل ده كه گويى ساعتى در آن منزل دارى وسپس از آن مى‏كوچى.

------------------------------------------------------

اَلكَمالُ كلُّ الكَمالِ التَّفَقُّهُ فِي الدّينِ وَالصَّبرُ عَلَى النّائِبَةِ وتَقديرُ المَعيشَةِ؛

تمامت كمال ، فهم‏اندوزى در دين و بردبارى بر ناگوارى و اندازه‏نگاه‏داشتن در زندگانى است.

------------------------------------------------------

قُم بِالحَقِّ وَاعتَزِل ما لايَعنيكَ؛

به حق قيام كن و از آنچه سودت نمى‏دهد [وبه تو مربوط نيست] كناره‏گزين.

------------------------------------------------------

اِستَشِر في أمرِكَ الَّذينَ يَخشَونَ اللّه‏َ؛

در كار خود ، [فقط] با كسانى مشورت كن كه از خدا مى‏ترسند.

------------------------------------------------------

ثَلاثَةٌ مِن مَكارِمِ الدُّنيا وَالآخِرَةِ : أن تَعفُوَ عَمَّن ظَلَمَكَ ، وتَصِلَ مَن قَطَعَكَ ، وتَحَّلَمَ إذا جُهِلَ عَلَيكَ؛

سه چيز ، از كرامت‏هاى دنيا و آخرت است : آن كس را كه به توستم كرده ببخشايى ، به آن‏كه از تو گسسته بپيوندى ، و چون بر تو جهالتى‏رود ، بردبارى كنى.

------------------------------------------------------

إنَّ اللّه‏َ يُحِبُّ أن يُسألَ ويُطلَبَ ما عِندَهُ؛

خداوند ، خوش دارد كه از او خواهش شود و از آنچه نزد اوست ، درخواست گردد.

------------------------------------------------------

مَن لَم يَجعَلِ اللّه‏ُ لَهُ مِن نَفسِهِ واعِظاً فَإنَّ مَواعِظَ النّاسِ لَن تُغنِيَ عَنهُ شيئاً؛

هر كه خداوند او را پندآموز خويش نساخته ، هرگز پندهاى مردم ، او را سودى نمى‏دهد.

------------------------------------------------------

مَن كانَ ظاهِرُهُ أرجَحَ مِن باطِنِهِ خَفَّ مِيزانُهُ؛

هر كه ظاهرش گران سنگ‏تر از باطنش باشد ، ترازويش سبُك آيد.

------------------------------------------------------

لايَكونُ العَبدُ عالِماً حَتّى لايَكونَ حاسِدا لِمَن فَوقَهُ ولا مُحَقِّرا لِمَن دُونَهُ؛

بنده ، دانشمند نيست ، مگر آن‏كه بر زبردست خود [در دانش] رشك‏نبرد و زيردست خود را خوار نشمرد.

------------------------------------------------------

إنَّ أعجَلَ الطّاعَةِ ثَواباً لَصِلَةُ الرَّحِمِ؛

راستى كه زودْ پاداش‏ترين طاعت ، صله‏رحم است.

------------------------------------------------------

إنَّ اليَمينَ الكاذِبَةَ وقَطيعَهَ الرَّحِمِ لَيَذَرانِ الدِّيارَ بَلاقِعَ مِن أهلِها؛


راستى كه سوگند دروغ وقطعِ رحم ، خانه‏ها را از اهلش تهى مى‏گذارد (ويرانى به بار مى‏آورد) .

------------------------------------------------------

اِعرِفِ المَوَدَّةَ في قَلبِ أخيكَ بِمالَهُ في قَلبِكَ؛

دوستى را در دلِ برادرت ، از آنچه نسبت به او در دل توست ، بشناس.

------------------------------------------------------

أربَعٌ مِن كُنوزِ البِرِّ : كِتمانُ الحاجَةِ وكِتمانُ الصَّدَقَهِ و كِتمانُ الوَجَعِ وكِتمانُ‏المُصيبَةِ؛

چهار چيز از گنجينه‏هاى نيكى است : نهان داشتن نياز ، پنهان‏دادن صدقه ، پنهان داشتن درد ، و نهان داشتن مصيبت.

------------------------------------------------------

مَن حَسُنَ بِرُّه بِأهلِهِ زِيدَ في عُمرِهِ؛

هركه با خانواده خود خوش رفتار است ، عمرش بسيار خواهد بود.

------------------------------------------------------

اَلتَّواضُعُ الرِّضا بِالمَجلِسِ دُونَ شَرَفِهِ وأن تُسَلِّمَ عَلى مَن لَقيتَ وأن تَترُكَ‏المِراءَ وإن كُنتَ مُحِقّاً؛

فروتنى آن است كه [انسان] به نشستن در جايى فروتر از شأنش راضى باشد ، و به هر كس برخوردى سلام گويى ، و هر چند بر حق باشى ، كشمكش را رها كنى.

------------------------------------------------------

إنَّ اللّه‏َ يُبغِضُ الفاحِشَ المُتَفَحِّشَ؛

خداوند ، دشنامگوى بدزبان را دشمن مى‏دارد.

------------------------------------------------------

يَقولُ اللّه‏ُ : ابنَ آدمَ! اجتَنِب ما حَرَّمتُ عَلَيكَ تَكُن مِن أورَعِ النّاسِ؛

خدا مى‏فرمايد : «اى آدميزاده! از آنچه بر تو حرام كرده‏ام ، دورى كن تا ازپارساترينِ مردم باشى».

------------------------------------------------------

اَلبِشرُ الحَسَنُ وطَلاقَهُ الوَجهِ مَكسَبَةٌ لِلمَحَبَّةِ وقُربَةٌ مِنَ اللّه‏ِ؛


چهره خرّم وگشادگىِ رخسار ، مايه جلب دوستى و نزديكى به خداست.

------------------------------------------------------

اَلحَياءُ والإيمانُ مَقرونانِ في قَرَنٍ فَإذا ذَهَبَ أحدُهُما تَبِعَهُ صاحِبُهُ؛

حيا و ايمان به يك ريسمان پيوسته‏اند . چون يكى برود ، ديگرى نيز ازپىِ آن برود.

------------------------------------------------------

مَن عَلَّمَ بابَ هُدىً فَلَهُ مِثلُ أجرِ مَن عَمِلَ بِهِ ولايُنقَصُ اُولئِكَ مِن اُجورِهِم‏شَيئاً؛

كسى كه بخشى از هدايت را آموزش دهد ، او را اجرى مانند آن كس است كه به آن عمل كند و از اجر آنان چيزى كاسته نشود.

------------------------------------------------------

لَيسَ مِن أخلاقِ المُؤمِنِ المَلَقُ وَالحَسَدُ إلاّ في طَلَبِ العِلمِ؛

چاپلوسى و رشك بردن ، جز در طلب دانش ، از اخلاق مؤمن‏نيست.

------------------------------------------------------

مِنَ الغِيبَةِ أن تَقولَ في أخيكَ ما سَتَرَهُ اللّه‏ُ عَلَيهِ؛

از [انواع] غيبت ، آن است كه درباره برادرت چيزى بگويى كه‏خداوند ، آن را پوشيده داشته است.

------------------------------------------------------

إنَّ أشَدَّ النّاسِ حَسرَةً يَومَ القِيامَةِ عَبدٌ وَصَفَ عَدلاً ثُمَّ خالَفَهُ إلى غَيرِهِ؛

حسرت‏زده‏ترينِ مردم به روز رستاخيز ، بنده‏اى است كه عمل‏عادلانه‏اى را توصيف كرده ، ولى خود ، خلاف آن را به كار بسته باشد.

------------------------------------------------------

عَلَيكُم بِالوَرَعِ وَالاِجتِهادِ وصِدقِ الحَديثِ وأداءِ الأمانَةِ إلى مَنِ ائتَمَنَكُم‏عَلَيها بِرًّا كانَ أو فاجِرا؛

بر شما باد پارسايى و كوشايى و راستگويى و اين‏كه امانت را به آن‏كه شما را امين شمرده ، خواه نكوكار باشد يا تبهكار ، باز بپردازيد.

------------------------------------------------------

صِلَةُ الأرحامِ تُزَكِّي الأعمالَ وتُنمِي الأموالَ وتَدفَعُ البَلوى وتُيَسِّرُ الحِسابَ وتُنسِئ فِي الأجَلِ؛


صله رَحم ، كردارها را بپالايد و اموال را بيفزايد و بلا را بگردانَد وحساب را آسان كند و مرگ را به تأخير اندازد.

------------------------------------------------------

اِعلَم أنَّ طالِبَ الحاجَةِ لَم يُكرِم وَجهَهُ عَن مَسألَتِكَ فَأَكرِم وَجهَكَ عَن رَدِّهِ؛

بدان كه نيازْخواه ، آبرويش را با اظهار حاجت پيش تو حفظ نكرده است . پس تو آبرويت را با ردّ نكردن (و دريغ نداشتن از) او نگاه دار.

------------------------------------------------------

اَلكَسَلُ يَضُرُّ بِالدِّينِ وَالدُّنيا؛

تنبلى به دين و دنيا زيان مى‏رساند.

------------------------------------------------------

قُولُوا لِلنّاسِ أحسَنَ ما تُحِبّونَ أن يُقالَ لَكُم؛

بهترين چيزى كه مى‏خواهيد مردم به شما بگويند ، به آنها بگوييد.

------------------------------------------------------

إنَّ اللّه‏َ يُحِبُّ إفشاءَ السَّلامِ؛

خدا ، فاش كردن سلام را دوست دارد.