عبارت را در

ساختن مسجد پيامبر صلي الله عليه و آله توسّط ايشان

سنن ابن ماجة عن أنس بن مالك :

كانَ مَوضِعُ مَسجِدِ النَّبيِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله لِبَنِي النَّجّارِ ، وكانَ فيهِ نَخلٌ ومَقابِرُ لِلمُشرِكينَ . فَقالَ لَهُمُ النَّبيُ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : ثامِنوني بِهِ ، قالوا : لانَأخُذُ لَهُ ثَمَناً أبَداً . قالَ : فَكانَ الَّنبيُّ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله يَبنيهِ وهُم يُناوِلونَهُ وَالنَّبيُّ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله يَقولُ : ألا إنَّ العَيشَ عَيشُ الآخِرَةِ ، فَاغفِر لِلأَنصارِ وَالمُهاجِرَةِ . قالَ : وكانَ النَّبيُّ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله يُصَلّي قَبلَ أن يَبنِيَ المَسجِدَ حَيثُ أدرَكَتهُ الصَّلاةُ .

سنن ابن ماجة ـ به نقل از اَ نَس بن مالك ـ :

مكان مسجد پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله به بنى نجّار تعلّق داشت . در آن، درخت خرما و قبرهاى مشركان بود . پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله به آنان فرمود : «بهاى آن را تعيين كنيد».
گفتند : هرگز بابت آن ، مبلغى نخواهيم گرفت .
پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله آن را مى‏ساخت و آنها نيز [سنگ و ملاط] مى‏رساندند . پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله مى‏فرمود : «هان! زندگى همانا زندگى اُخروى است . [خداوندا! ]انصار و مهاجران را ببخشا» .
پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله قبل از اين كه مسجد را بنا كند ، در هر جا كه وقت نماز فرا مى‏رسيد ، نماز مى‏خواند .

------------------------------------------------------

الإمام الصادق عليه ‏السلام :

إِنَّ رَسُولَ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله بَنى مَسجِدَهُ بِالسَّميطِ ، ثُمَّ إنَّ المُسلِمينَ كَثُروا فَقالوا : يا رَسولَ اللّه‏ِ لَو أمَرتَ بِالمَسجِدِ فَزيدَ فيهِ ، فَقالَ : نَعَم فَأَمَرَ بِهِ فَزيدَ فيهِ وبَناهُ بِالسَّعيدَةِ ، ثُمَّ إنَّ المُسلِمينَ كَثُروا فَقالوا : يا رَسولَ اللّه‏ِ لَو أمَرتَ بِالمَسجِدِ فَزيدَ فيهِ ، فَقالَ : نَعَم فَأَمَرَ بِهِ فَزيدَ فِيهِ وبَنى جِدارَهُ بِالاُنثى وَالذَّكَرِ ، ثُمَّ اشتَدَّ عَلَيهِمُ الحَرُّ فَقالوا : يا رَسولَ اللّه‏ِ لَو أمَرتَ بِالمَسجِدِ فَظُلِّلَ ، فَقالَ : نَعَم فَأَمَرَ بِهِ فَاُقيمَت فيهِ سَوَاري مِن جُذوعِ النَّخلِ ثُمَّ طُرِحَت عَلَيهِ العَوارِضُ وَالخَصَفُ وَالإِذخِرُ فَعاشوا فيهِ حَتّى أصابَتهُمُ الأَمطارُ فَجَعَلَ المَسجِدُ يَكِفُ عَلَيهِم ، فَقالوا : يا رَسولَ اللّه‏ِ لَو أمَرتَ بِالمَسجِدِ فَطُيِّنَ ، فَقالَ لَهُم رَسولُ اللّه‏ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : لا عَريشٌ كَعَريشِ موسى عليه ‏السلام فَلَم يَزَل كَذلِكَ حَتّى قُبِضَ رَسولُ اللّه‏ وكانَ جِدارُهُ قَبلَ أن يُظَلَّلَ قامَةً ، فَكانَ إذا كانَ الفَيءُ ذِراعاً وهُوَ قَدرُ مَربِضِ عَنزٍ صَلَّى الظُّهرَ وإِذا كانَ ضِعفَ ذلِكَ صَلَّى العَصرَ .

امام صادق عليه ‏السلام :

پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ، مسجدش را با خشت خام ساخت . چون مسلمانان بسيار شدند، گفتند: اى پيامبر خدا! كاش دستور مى‏دادى بر مسجد بيفزايند .
فرمود: « باشد » .
دستور داد بر آن افزودند و آن را به صورت يك‏خشت و نيم خشت ، بنا كرد . باز هم مسلمانان ، بسيار شدند و گفتند : اى پيامبر خدا ! كاش دستور مى‏دادى مسجد را بزرگ كنند.
فرمود: «باشد» .
دستور داد آن را بزرگ كردند و ديوار آن را با آجر يك در ميان افقى و عمودى ، بنا نمودند . سپس گرما بر آنان ، شدّت يافت. گفتند: اى پيامبر خدا! كاش دستور مى‏دادى سايه‏بانى بر مسجد مى‏ساختند .
دستور داد تا ستون‏هايى از تنه درخت خرما بر پا كنند . سپس چوب‏هاى پهن ، شاخ و برگ خرما و اِذخَر بر آن افكنند و در آن به سر بردند، تا آن كه باران باريد و از [ سقف ] مسجد بر آنان چكيد. گفتند: اى پيامبر خدا! كاش دستور مى‏دادى مسجد را گِل‏اندود كنند.
فرمود : « نه ! و سايه‏بانى همچون سايه‏بان موسى [كافى است]» .
چنان بود تا آن كه پيامبر خدا از دنيا رفت. ديوار مسجد پيش از آن كه سايه‏بان بر آن بزنند، به اندازه يك قامت بود. هر گاه كه سايه به اندازه يك گز ـ كه به اندازه آغل بُز بود ـ مى‏رسيد، نماز ظهر را ، و چون سايه دو برابر آن مى‏شد ، نماز عصر را مى‏خواند .

------------------------------------------------------

صحيح البخاري عن عبداللّه‏ بن عمر :

إنَّ المَسجِدَ كانَ عَلى عَهدِ رَسولِ‏اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله مَبنِيّاً بِاللَّبنِ وسَقفُهُ الجَريدَ وعُمُدُهُ خَشَبَ النَّخلِ ، فَلَم يَزِد فيهِ أبوبَكرٍ شَيئا وزادَ فيهِ عُمَرُوبَناهُ عَلى بُنيانِهِ في عَهدِ رَسولِ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله بِاللَّبنِ وَالجَريدِ وأعاد عُمُدَهُ خَشَباً ، ثُمَّ غَيَّرَهُ عُثمانُ فَزادَ فيهِ زِيادَةً كَثيرَةً وبَنى جِدارَهُ بِالحِجارَةِ المَنقوشَةِ وَالقصّةِ ، وجَعَلَ عُمُدَهُ مِن حِجارَةٍ مَنقوشَةٍ و سَقفَهُ بِالسّاجِ .

صحيح البخارى ـ به نقل از عبد اللّه‏ بن عمر ـ :

مسجد [پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ] در زمان پيامبر خدا با خشت بنا شده بود و سقفش از شاخه بى‏برگ نخل و ستون‏هايش تنه درخت خرما بود . ابو بكر ، چيزى بدان نيفزود ؛ امّا عمر آن را توسعه داد و بر همان بنيانش ـ كه در زمان پيامبر خدا بود ـ با خشت خام و شاخه‏هاى نخل و ستون‏هاى چوبى ساخت . سپس عثمان ، افزايش بسيارى در آن پديد آورد و ديوارش را با سنگ‏هاى نقشدار و گچبُرى ، و ستون‏هايش را با سنگ‏هاى نقشدار ، و سقفش را با چوب ساج ، بنا كرد .

------------------------------------------------------

سنن أبي داوود عن ابن عمر :

إنَّ مَسجِدَ النَّبيِّ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله كانَت سَواريهِ عَلى عَهدِ رَسولِ‏اللّه‏ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله مِن جُذوعِ النَّخلِ ، أعلاهُ مُظَلَّل بِجَريدِ النَّخلِ ، ثُمَّ إنَّها نَخِرَت في خِلافَةِ أبى‏بَكرٍ فَبَناها بَجُذوعِ النَّخلِ وبِجَريدِ النَّخلِ ، ثُمَّ إنَّها نَخِرَت في خِلافَةِ عُثمانَ فَبَناها بِالآجر ، فَلَم‏تَزَل ثابِتَةً حَتَّى الآنَ .

سنن أبى داوود ـ به نقل از ابن عمر ـ :

ستون‏هاى مسجد پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله در زمان خود پيامبر خدا ، از تنه درخت خرما بود . و سقفش با شاخه‏هاى بى برگ نخل ، پوشيده شده بود . در زمان خلافت ابو بكر ، اين چوب‏ها پوسيد و او با تنه‏ها و شاخه‏هاى بى‏برگ نخل ، مسجد را بازسازى كرد . چون در زمان خلافت عثمان ، اين چوب‏ها ديگربار فرسوده گشت ، وى آن را با آجر بنا كرد كه تاكنون همچنان پا بر جاست .

------------------------------------------------------

اعلام الورى عن أنس بن مالك :

كانَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله يُصَلّي فِي المِربَدِ بِأَصحابِهِ ، فَقالَ لِأَسعَدِ بنِ زُرارَةَ : اشتَرِ هذَا المِربَدَ مِن أصحابِهِ فَساوَمَ اليَتيمَينِ عَلَيهِ ، فَقالا : هُوَ لِرَسُولِ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ، فَقالَ رَسولُ اللّه‏ : لا إلاّ بِثَمَنٍ ، فَاشتَراهُ بِعَشَرَةِ دَنانيرَ وكانَ فيهِ ماءٌ مُستَنقَعٌ ، فَأَمَرَ بِهِ رَسولُ اللّه‏ِ فَسيلَ ، وأمَرَ بِاللَّبِنِ فَضُرِبَ ، فَبَناهُ رَسولُ اللّه‏ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ، فَحَفَرَهُ فِي الأَرضِ ، ثُمَّ أمَرَ بِالحِجارَةِ فَنُقِلَت مِنَ الحَرَّةِ فَكانَ‏المُسلِمونَ يَنقُلونَها ، فَأَقبَلَ رَسولُ اللّه‏ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله يَحمِلُ حَجَراً عَلى بَطنِهِ فَاستَقبَلَهُ اُسَيدُ بنُ حُضَيرٍ ، فَقالَ : يا رَسولَ اللّه‏ِ أعطِني أحمِلهُ عَنكَ ، قالَ : لا اِذهَب فَاحمِل غَيرَهُ ، فَنَقَلُوا الحِجارَةَ ورَفَعوها مِنَ الحُفرَةِ حَتّى بَلَغَ وَجهَ الأَرضِ ، ثُمَّ بَناهُ أوَّلاً بِالسَّعيدَةِ لَبِنَةً لَبِنَةً ، ثُمَّ بَناهُ بِالسَّميطِ وهُوَ لَبِنَةٌ وَنِصفٌ ثُمَّ بَناهُ بِالاُنثى وَالذَّكَرِ لَبِنَتَينِ مُخالِفَتَينِ ورَفَعَ حائِطَهُ قامَةً ، وكانَ مُؤَخَّرُهُ ذِراعا في مِئَةٍ ، ثُمَّ اشتَدَّ عَلَيهِمُ الحَرُّ ، فَقالوا : يا رَسولَ اللّه‏ِ لَو أظلَلتَ عَلَيهِ ظِلاًّ فَرَفَعَ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله أساطينَهُ في مُقَدَّمِ المَسجِدِ إلى ما يَلِي الصَّحنَ بِالخَشَبِ ، ثُمَّ ظَلَّلَهُ وألقى عَلَيهِ سَعَفَ النَّخلِ ، فَعاشوا فيهِ فَقالوا : يا رَسولَ اللّه‏ِ لَو سَقَفتَ سَقفاً قالَ : لا عَريشٌ كَعَريشِ موسى ، الأَمرُ أعجَلُ مِن ذلكَ .

إعلام الورى ـ به نقل از اَ نَس بن مالك ـ :

پيامبر خدا [در آغاز ورود به مدينه] با يارانش در فضاى باز پشت خانه‏ها [همان جايى كه خرماها را خشك مى‏كردند] ، نماز مى‏گزارد . ايشان به اسعد بن زُراره فرمود : «اين جا را [براى ساختن مسجد] از مالكانش بخر» .
وى با دو يتيم [كه مالك آن جا بودند] بر سرِ قيمت ، گفتگو كرد ، گفتند : آن جا براى پيامبر خدا باشد .
پيامبر خدا فرمود : «نه . حتما بايد خريدارى شود» . سرانجام ، آن جا را با ده دينار خريدند . در آن زمين ، ماندابى وجود داشت كه پيامبر خدا دستور داد آن را به جريان انداختند . سپس دستور داد تا خشت بزنند كه زده شد . خودِ پيامبر خدا ، بناى آن را گذاشت . پس پىِ آن را كَنْد و آن گاه ، دستور داد تا سنگ جمع كنند ، و از ريگزار ، سنگ جمع‏آورى كردند . مسلمانان ، سنگ‏ها را از آن جا مى‏آوردند . خودِ پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله هم سنگى را بر روى شكمش گرفته ، حمل مى‏كرد . اُسَيد بن حُضَير با ايشان رو به رو شد و گفت : اى پيامبر خدا ! آن را به من بده تا برايت ببرم .
فرمود : «نه . برو سنگ ديگرى را ببر» .
سنگ‏ها را آوردند و پى را كه كَنْده بودند ، با سنگ هم‏سطح زمين ، بالا آوردند . سپس ديوار را ابتدا خشتْ‏خشتْ و سپس به صورت يك خشت و نيم‏خشت و آن گاه به صورت نَر و ماده و دو خشتِ مخالف هم چيدند تا ديوار به اندازه قامت يك نفر ، بالا آمد .
عرض مسجد ، يكصد گز بود . گرما ، آزارشان داد . [به پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ]گفتند : كاش سايه‏بانى برايش فراهم كنى !
پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ستون‏هايى با چوب تا ابتداى حياط آن بر پا كرد و بر آن ، شاخه نخل انداخت . مدّتى را در آن سپرى كردند . سپس گفتند : اى پيامبر خدا ! كاش سقفى بر روى آن بسازى !
فرمود : «نه ! سايه‏بانى همانند سايه‏بان موسى عليه ‏السلام [كافى است] . كار ، پُرشتاب‏تر از اين است» .